و على در آن است . » ترمذى آن را نقل كرده و گفته است : « حسن غريب است . » « 1 » اين نقل محبّ طبرى از ترمذى است و او از قديمىترين و مورد وثوق‌ترين نقل‌كنندگان اين حديث ، از صحيح ترمذى مىباشد . . . و ليكن بعضى از دشمنان كلمه‌ى « حسن » را ساقط كرده و كلمه‌ى « غريب » را در بعضى نسخه‌هاى صحيح او ، باقى گذاردند و از اين‌جاست كه چند تن از متأخّرين از محبّ طبرى نسبت به ترمذى ، كلمه‌ى « غريب » بدون « حسن » را به ترمذى نسبت داده‌اند ! ! مانند خطيب تبريزى در « المشكاة » و علايى در « الأجوبة » و ابن‌كثير در « التاريخ » و فيروزآبادى در « نقد الصحيح » و سيوطى در « القول الجلى » و وصّابى در « الأكتفاء » و مناوى در « التيسير » و « فيض القدير » و العزيزى در « السّراج المنير » . . . و ديگرانى آمدند . . . و كلمه‌ى « غريب » را هم بعد از حذف « حسن » به حال خود رها نكردند ؛ بلكه آن را تبديل به لفظ « منكر » نمودند . و گويى نووى اين نسخه را بر آن ديگرى مقدّم داشته است ؛ چون به ترمذى نسبت داده كه گفته : « حديثى منكر است . » سپس گويد : « در بعضى نسخه‌ها غريب مىباشد » ! ! به همين‌ترتيب سخاوى در « المقاصد الحسنة » فريب اين تحريف را خورده است . بعضى ديگر ، تا جايى پيش رفته‌اند كه در بعضى نسخه‌هاى صحيح ترمذى پس از حذف كلمه‌ى « حَسَن » ، بين « منكر » و « غريب » جمع كرده و هر دو را آورده‌اند . و بعضى از روى غفلت يا تغافل آن را به ترمذى نسبت داده‌اند ، همان‌گونه كه ولىاللَّه دهلوى در « قرةالعينين » كرده است .

--> ( 1 ) . الرّياض‌النّضرة 2 / 255 .